A Ceylon Entourage

“අද නෙවෙයි, හෙට තමයි” කියන්නේ තේ වැවිලි කරුවෙකුගේ ආදර්ශ පාඨය. ” ඒත් හෙට ගැන කිසිවෙක් කිසිවක් දන්නේ නැහැ” යන්න ඊට අමතරව යෙදෙන වැකියක්.

Dining Room
Calverley House Dining Room (ca. 1910) [Image Courtesy: https://thuppahi.wordpress.com/2013/02/20/calverley-house-in-old-colombo/ ]

මේ විභූතිමත් වටපිටාවේ විසිත්ත කාමරයට පිටුපසින් ඇත්තේ කෑම කාමරය. එය වෙන් වෙලා ඇත්තේ ඉතා මනහර ලෙස අලංකාරෙට කැටයම් දමාපු සීලිම දක්වාම උස කොස් ලී කඩතුරාවකින් විතරයි.

Calverley House Dining Room
Calverley House Dining Room (ca. 1910) [Image Courtesy: https://thuppahi.wordpress.com/2013/02/20/calverley-house-in-old-colombo/ ]

කොහොම නමුත් කෑම කාමරය හැඩ ගැන්විලා තියෙන්නේ ඔස්ට්‍රියානු පයින් දැවයෙන් තැනූ සිවිලිමකින්. එයින් ඔබේ සුප් එකට කෘමී රසගන්වනයන් එකතු වීම වළකනවා. නමුත් අධික උණුසුම් අවකාශය එතැනම රැඳෙනවා පංකාවන් තිබුනත්. මොකද පංකා සලන ශාන්ත වීටස් නර්තන ලීලාවෙන් (ආබාධිත තත්වයකි) සිටින සේවකයා හැම තිස්සෙම අඩ නින්දක ඉඳලා අහුවෙනවා. මේ උණුසුම් තත්වය යන්තම් හරි වළකින්නේ සෝඩා වතුර වීදුරු වලින් පිරී ගිය කෑම කරත්තය සහ රසවත් නිවර්තන කලාපීය පළතුරු වල ප්‍රදර්ශනය නිසයි. දෙපැත්තේ ඇති උත්සවීය විභූතිමත් කාමර පෙළ අතර නිදන කාමරත්, සැරහුම් කාමරත්, නාන කාමරත් තියෙනවා.

Calverley House Bed Room and Dressing Room
Calverley House Bed Room and Dressing Room (ca. 1910) [Image Courtesy: https://thuppahi.wordpress.com/2013/02/20/calverley-house-in-old-colombo/ ]

සින්තියා කෙසෙල් ගස් අද්දර වූ විල දෙස බැලුවා; බොහොම මනහර දර්ශනයක්. ගෙඋයන ගස් වලින් පිරිලා. සූරිය ගස්, බෝ ගස්, පැපොල් ගස්, එඬරු, දෙළුම්, උක්, පොල්, ඉඳි සහ පුවක් ගස් වලින් වැජඹෙනවා. ඒ අතර උඩවැඩියා මල් මත ඇතිරූ බෝගන්විලා, බියුමොන්ටියා, අන්නාසි, වට්ටක්කා, කැකිරි (ඉතා දිගු වර්ගය), පාර දිගට ඇදෙන කොල්ම්බයින් කැළෑ මල්, බෙගෝනියා මල්, සව්සාර ලෙස වැඩුනු අකුලක් වගේ. නමුත් එය සර්පයන්ට හොඳ සිහිලක් දනවන සැප පහසු සයනයක්. සින්තියාගේ බංගලාවට හරියටම ඉස්සරහින් තියෙන්නේ ඇයට අනුව බංගලාවේ තේජස ඉහළින්ම නිරූපණය කරවන්නක්. අශ්ව කරත්ත වල යන එන මඟීන්ට විශ්මය ගෙන දෙන්නක්. ෆ්ලැම්බියු ගසක්. අවුරුද්දට දෙපාරක් අතු අග මල් කඩා හැලෙන්න පූදිනවා. ඒ වගේ මල් පිපිල්ලක්! සීනුවක් හැඩැති මල් පොකුරක් හැම අත්තකින්ම අඩි කිහිපයක් දිගට කඩා හැළිලා. රතු පාටයි. ගින්දර වගේ කාන්තිමත්. වහළයට උඩින්, ඉදිරිපස ගෙ උයන පුරාම අතු විහිදිලා. ඇහැට හරියට පේන්නේ ගින්දර වගේ මල් දමාපු දැවැන්ත කුඩයක් වගේ.

මේ තමයි සින්තියාගේ අලුත් ගෙදර.

ලක්දිව සහපිරිවර

Singhalese Appoo
Singhalese Appoo photographed by Scowen & Co. [Image Courtesy: http://www.imagesofceylon.com ]

දැන් තියෙන්නේ ගෘහස්ථ අර්ථ ක්‍රමය ගැන වචන ස්වල්පයක් කියන්න. ප්‍රායෝගිකව ඒ කටයුත්ත භාර වෙන්නේ අප්පුට. නිවසේ ප්‍රධාන මෙහෙකරුවා. මෙසේ කියා නුපුරුදු යුරෝපීයයන් ඔහුට කියන්නේ බට්ලර් කියලම තමයි. අප්පු කියලා කියන්නේ ගෙදර දිදුළන ප්‍රබලම තාරකාව විතරක්ම නෙවෙයි. ඔහු තමයි හිරු. ඔහු වටා තමයි ගෙදරදොර හැම ක්‍රියාවලියක්ම කරකැවෙන්නේ. සින්තියා ටිකක් මේ ඔහුගේ තිබිච්ච අතිශය බලවත් අනුභාසම්පන්න බවට බය වුනා කියත හැකි. ඔහු ඇගේ ස්වාමිපුරුෂයාගේ මෙහෙකරුවා වෙලා දැන් අවුරුදු හතක්. මනාලියනි, මේ වගේ හැම වැඩක් පොළක්ම කරන තනිකඩ සේවකයන් ගැන පරිස්සමින් ඉන්න. වැඩකාර කොල්ලා, අත් උදව් කොල්ලා, කූලි, ඒ වගේම ආයා පවා ඔහුට ඉතා යටහත්. ඒත් තමන්ගේ ගෝලයා හෝ සගයා බියවද්දාගෙන සිටින තමන්ගෙම පාලනයකට වැඩ කරන කෝකියා නම් එහෙම යටහත් නැහැ. ඒවගේම දවසට දෙවතාවක් පිටුපස ආලින්දයේ දොර අසල පෙනී සිට අස්සයාට දෙන පිදුරුත් කඩලත් පෙන්වන අසුන් බලාගන්නා තැනැත්තා; මුත්තුත්, එහෙම නැහැ. (මේ අස්ස පාලක නම් කීවේ සියල්ල අස්සයාට දෙනවා කියලයි. නමුත් පස්සේ සින්තියා ඉක්මනටම හොයාගත්තා ඔහු එය සොරාගන්නා හැටි.)

Two Europeans in Jin-Rickshaws. Appoo is standing nearby.
Two Europeans in Jin-Rickshaws. Appoo is standing nearby.

කෝකියාගේ සගයාට තිබුන රාජකාරිය වුනේ පිටුපස ආලින්දයේ තබා ඇති ලී පනිට්ටුවේ වතුරෙන් පිඟන් දීසි, කෝප්ප, පීරිසි වගේ දේවල් සුද්ද පවිත්‍ර කරන්න. මේ වතුර පනිට්ටුව හැමදාමත් මොලගතන්නි සුප් එකක් වගේ වුනා. එහි රහස වුනේ මේ වතුර කවදාවත් මාරු නොකිරීමයි. ඉවුම් පිහුම් කලාපයේ අරක්කු ගන්ධය පැතිරෙන විටක, ගර්විත ශෛලියකින් හැසිරෙන මේ මදුරාසි කෝකියාගේ දෙවැනියා ලෙස ඔහුට හොඳ කාර්යයක් ඉටු කරන්නට ලැබුනා. රෙදි අපුල්ලන්නා හෝ වත්ත බලාගන්නා ඒ පරිශ්‍රයේ පදිංචිව සිටියේ නැහැ. නමුත් මුත්තු සහ ඔහුගේ බිරිඳ හෝ බිරින්ඳෑවරුන් ඉස්තාලයට යාබදව විසුවා. පැදුරු ලෙසින් ඔවුන් යොදාගත්තේ පිදුරු.

Railway Engineer Richard on Horsetrap
Railway Engineer Richard on Horsetrap with his horse keeper [Image Courtesy: http://www.imagesofceylon.com ]

රටේ සිරිත්

ගෘහස්ථ අර්ථ ක්‍රමයේ කෙරෙන්න බොහෝ කටයුතු තිබුනත් යුරෝපියානු කාන්තාවක් තෝන් ලණුව අතට ගත්තාම ඒ දේවල් වෙනස් වෙනවා. සින්තියාත් ඉක්මනටම එහෙම කළා. තනිකඩ බංගලාවන් පාලනය වෙන්නේ වෙනස්ම ආකාරෙකට. “ඒක හරියට මේ ස්වදේශිකයන් එක්ක පරණ කාලෙ සෙල්ලමක් වන පවුල් අශ්ව කෝච්චිය සෙල්ලම් කරනවා වගේ.” මසක විතර අත්දැකීම් වලින් පස්සේ සින්තියා ප්‍රකාශ කළා. “හැම තිස්සෙම කවුරුහරි කෙනෙක් අහක් වෙනවා.”

ඊට පිළිතුරු වශයෙන් ඇයට අසන්නට ලැබුනේ මේ වගේ දෙයක්.

“ඒක මේ රටේ සිරිතක්!”


කැරොලයින් කෝනර් විසින් රචිත “ලක්දිව්: ආදම්ගේ පාරාදීසිය”

සත් වසක දූපත් දිවියේ ජීවන සටහන්

පරිච්ඡේදය 02

Ceylon: The Paradise of Adam by Caroline Corner

The Record of Seven Years’ Residence In The Island

Chapter 02


“One never knows “might be an addendum to the tea-planter’s motto for Ceylon: “It’s never to-day; always to-morrow.” Behind the drawing- is the dining-room—part of the pomp and circumstance, being only divided by a screen—a remarkably handsome screen of beautifully carved jakwood, reaching almost to the ceiling. The dining-room, however, boasts of an Austrian pinewood ceiling, which, though it may prevent insects flavouring your soup, certainly renders the atmosphere hotter, spite of the punkah. The only item distinctive, saving the punkah, which is addicted to St. Vitus’s dance owing to the wallah continuously being caught napping, was the extraordinary number of soda-waterglasses on the dinner-waggon and the display of delicious tropical fruit.

On either side of these pomp and circumstance apartments are the bed, dressing, and bathrooms. Cynthia’s overlooked the plantain fringed lake — a truly lovely view ; the others, the compound, in which trees—suryas, peepuls, papois, castor-oil, pomegranates, sugar-cane, cocoa-nut, date and areca palms flourished ; while bougainvillaea, beaumontias, pine-apples, pumpkins, cucumbers (large as vegetable marrows), with trailing columbine and begonia formed a luxuriant tangle over a carpet of orchids and blossoms that spring up in a day and make a cool and cosy couch for snakes. Right in front of Cynthia’s bungalow was what to her was its glory—to the gharry passengers a marvel—to wit, a flambeau tree. Twice a year its far-reaching branches were pendant with blossom. Such blossom ! Bell-shaped, each fell from each branch several feet in length, in colour red, brilliant as fire. Over the roof, over the entire front compound, the branches stretched, a gargantuan umbrella of fiery blossoms— a veritable sight to behold. This was Cynthia’s new home.

Sinhalese "Appoo" (Butler) Going to the Bazar
Sinhalese “Appoo” (Butler) Going to the Bazar [Image Courtesy: Souvenirs of Ceylon by Alastair Mackenzie Ferguson]

And now a word for the household economy. Practically it was in the hands of the Appoo or head servant, called by Europeans unaccustomed to such a functionary (often as not, may be, to any household help whatsoever), “my butler.” The Appoo is, indeed, not merely a star of the first magnitude, he is a sun, around whom all the domestic system revolves. Cynthia was inclined to be a bit afraid of such a mighty personality. He had been her husband’s servant for seven years.

Appoo - Ceylon Butler
Appoo – Ceylon Butler [Image courtesy: https://sirimunasiha.wordpress.com ]

Brides, beware of these bachelor factotums! House-boy, dressing-boy, coolie, even the ayah is subservient to him. Not so the cook, who is a law unto himself and a terror over his ” mate ” or assistant; not so the Muttu, or horsekeeper, who only makes his appearance twice a day at the back verandah door in order to exhibit the “paddy and gram ” prior to giving to the horse, as he would say—previous to purloining, as Cynthia soon found out. The duties of the ” cook’s mate ” comprised washing plates and dishes, cups, saucers, &c., &c., in a wooden bucket on the back verandah in water rich as the best mulligatawny, the secret of which lay in the fact of its never being changed; and of playing ” understudy ” to the grandiloquent Madrasee at those times when the culinary regions reeked with arrack. Dhobie and garden coolie resided not on the premises. The Muttu and wife or wives did—in the stable adjoining the horse, mats taking the place of straw.

So much for the domestic economy, which, however, is very subject to change when a European lady takes the reins in hand, as Cynthia’s soon did. Bachelor bungalows are run on different lines.

”It’s like the old game of family coach with these native servants,” remarked Cynthia, after about a month’s experience, ” always one or other on the move.”

 “It’s the custom of the country” was the reply.


ලක්දිව ගමන් සටහන් පිටු අංක : 5

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s